all progress depends on the unreasonable man

Op Harvard Business School, waar we onlangs waren met alle medewerkers van &Samhoud, volgden we onder andere een lezing van Das Narayandas, professor op Harvard Business School. Narayandas nam ons mee in zijn definitie van ondernemerschap, besprak mythes over ondernemerschap en gaf aan wat dodelijk is voor ondernemerschap.

Das Narayandas

De definitie van ondernemerschap volgens Narayandas

‘Entrepreneurship is the relentless pursuit of opportunity without regard to tangible resources currently controlled.’

The relentless pursuit is de ‘no matter what’ mentaliteit die een ondernemer kenmerkt. Je zou kunnen zeggen, tegen beter weten in, maar dat is te negatief. Een ondernemer is zeer vasthoudend: vasthoudend op zoek naar ‘opportunity’. Een opportunity heeft betrekking op een behoefte die leeft bij een bepaalde doelgroep. Opportunity is meer dan een gat in de markt. Een gat in de markt moet namelijk wel gekoppeld zijn aan een behoefte, anders is het slechts een gat. Met ‘without regard to tangible resources currently controlled’ duidt hij de eigenschap van een ondernemer: hij kent geen beperkingen. Een ondernemer excelleert juist op het moment dat hij geen bestaande middelen tot zijn beschikking heeft.

 Mythes over ondernemers

Met deze definitie in de hand gaat Narayandas een aantal mythes te lijf die leven rondom ondernemerschap. Houdt u vast!

Mythe: status quo is te verdedigend

Een ondernemer wil niet per se iets veranderen, hij wil inspelen op de behoefte van een doelgroep. De status quo handhaven, betekent hard werken in een vaak zeer competitieve markt. Ga maar na, om een zeer hoge klanttevredenheid te handhaven, moet je elke dag performen en jezelf blijven verbeteren.

Mythe: ondernemerschap is een stadium waarin een organisatie zich bevindt

Ondernemerschap moet onderdeel zijn van de cultuur van een organisatie, in elk stadium waarin het zich bevindt.

Mythe: ondernemerschap is een persoonlijkheidskenmerk

De kenmerken van een ondernemer zijn voornamelijk vasthoudendheid en niet denken in beperkingen. Die zijn aan te leren, net als doelen stellen en discipline.

Mythe: ondernemerschap gaat helemaal over innovatie

Een ondernemer richt zich niet altijd en alleen maar op innovatie, een ondernemer richt zich op een behoefte die ontstaat in de markt, of een behoefte die kan worden gecreëerd. Voor die behoefte is lang niet altijd een innovatief idee nodig.

Mythe: een ondernemer is creatief en handelt risicovol

Ondernemerschap hoeft niet extreem risicovol te zijn; het kan een gecalculeerd stappenplan zijn dat de ondernemer doet groeien. Creativiteit is ook niet de belangrijkste eigenschap van een ondernemer. Zoals gezegd raken vasthoudendheid en niet denken in beperkingen veel meer de kern.

Mythe: een goed idee is eigendom

Een goed idee is geen eigendom. Sterker nog, een goed idee wordt sterk en concreet als het gedeeld wordt. Ondernemers moeten zich niet laten leiden door het afschermen van het eigen goede idee, dat beperkt het denken.

Mythe: naar buiten treden betekent oogsten

Naar buiten treden is onderdeel van het ondernemen, vaak zelfs de start van een nieuwe cyclus, namelijk de marketing en sales. Juist in die fase is achterover zitten en wachten tot het schip komt binnenvaren, naïef en kortzichtig. Oogsten is kortstondig, ondernemen gebeurt continu.

Ondernemerschap is verantwoordelijkheid nemen
De mythes die Narayandas benoemt, scherpen de geest eens te meer over ondernemerschap en hoe ik daar in mijn dagelijks werk mee omga. Voor mij begint ondernemerschap met vrijheid en verantwoordelijkheid. Want vrijheid bestaat niet zonder verantwoordelijkheid. Sterker nog, hoe meer vrijheid je je permitteert, hoe meer verantwoordelijkheid je moet willen dragen. En dat is wat voor mij de kern is van ondernemerschap: verantwoordelijkheid nemen. Voor je klant, voor je handelen, voor je output.

Als je verantwoordelijk bent, echt verantwoordelijk, dan verschuil je je niet achter een adviseur-klantrelatie, dan beperk je je niet tot precies datgene wat je met elkaar hebt afgesproken. Als je echt verantwoordelijk bent, dan geef je 100% aan je klant. En ja, verantwoordelijkheid is aan te leren. Dat is het goede nieuws, in ieder van ons schuilt een ondernemer.

Bij &Samhoud geven we mensen veel verantwoordelijkheid, voor zichzelf en voor de klant. Medewerkers bij &Samhoud zijn verantwoordelijk voor hun eigen balans tussen werk en privé; ze zijn verantwoordelijk voor het ontwikkelen van hun persoonlijke visie; ze zijn verantwoordelijk voor hun eigen output; ze zijn verantwoordelijk voor de klant; ze zijn verantwoordelijk voor de klanttevredenheid.

Dat is een hoop verantwoordelijkheid, nietwaar? Maar tegelijkertijd hebben ze ook veel vrijheid. Vrijheid om hun tijd in te delen, vrijheid om te bepalen wanneer ze ontspannen en wanneer ze zich inspannen. En daarin coachen we elkaar.

Ondernemerschap versus management
Terug naar Narayandas. Om nog meer duidelijk te maken wat een ondernemer kenmerkt, maakt hij een vergelijking met een de rol van een manager:

• Een ondernemer wordt gedreven door kansen (wat kan ik doen?), terwijl een manager wordt gedreven door beschikbare middelen en vaardigheden (kan ik het doen?)
• Een ondernemer is revolutionair (neemt direct actie), terwijl een manager meer evolutionair is aangelegd (je groeit ergens in, je onderzoekt de zaken, je wil bewijs zien)
• Een ondernemer werkt op vele fronten tegelijk (veel rollen, taken en doelen), terwijl een manager slechts 1 vast omschreven doel heeft
• Een ondernemer gebruikt middelen of huurt ze in, terwijl een manager middelen bezit en controleert.

Deze vergelijking geeft het spanningsveld aan tussen de ondernemende medewerker en de managende medewerker. Ze hebben elkaar nodig, moeten elkaar ruimte geven. Beide zijn onmisbaar in een groeiende organisatie. Helaas staan de twee disciplines te vaak tegenover elkaar in organisaties. De manager wint het maar al te vaak. En paradoxaal genoeg zijn managers juist zeer ondernemend in het beteugelen van ondernemerschap.

 Ondernemerschap de nek omdraaien?
Narayandas besluit zijn lezing met te benoemen hoe je ondernemerschap de nek om kunt draaien. Hij gebruikt daarvoor de prikkelende koptekst ’How to kill entrepreneurship or at least mortally wound it’. Managers opgelet:

• hanteer een ontmoedigingsbeleid ten aanzien van experimenteren
• ken geen budgetten toe aan afzonderlijke projecten
• voer geen performance audits op projecten
• houd autoriteit en verantwoordelijkheid gescheiden
• zorg dat je zelf alle belangrijke beslissingen blijft nemen

Natuurlijk stelt Narayandas het wel wat cynisch. Maar dat komt omdat hij uit ervaring weet dat ondernemerschap geen grote rol speelt in de cultuur van veel organisaties. Bovendien wordt het managerial onmogelijk gemaakt. Lazen we onlangs niet in de Nederlandse kranten dat ambtenaren wel zouden willen ondernemen, maar dat ze de mogelijkheid daartoe eenvoudigweg niet zien? En dat ze daarom vinden dat hun capaciteiten niet ten volle worden benut?

Leerstoel Entrepreneurship Universiteit Utrecht &Samhoud
In onze adviespraktijk hebben we al jaren te maken met het vraagstuk van ondernemerschap. We hebben inmiddels een behoorlijke ervaring in het stimuleren van ondernemerschap in bestaande organisaties. Om dit vraagstuk nog verder uit te diepen, heeft &Samhoud een bijzondere leerstoel opgericht aan de Utrecht University School of Economics, sinds 1 november 2008. De hoogleraar die hier voor is aangesteld, is professor doctor Sacha Kraus. De Leerstoel richt zich op het stimuleren van ondernemerschap in bestaande organisaties, middels opleidingen en onderzoek.

Wat ik maar wil zeggen is: Onderneem! En als u denkt obstakels tegen te komen, dan hoop ik dat u kracht vindt in de woorden van Roosevelt, voormalig president van de VS: ‘The biggest fear is fear itself.’